30 năm chứng khoán Việt Nam: Từ 2 cổ phiếu đến bệ phóng cho những tỷ phú USD

30 năm chứng khoán Việt Nam: Từ 2 cổ phiếu đến bệ phóng cho những tỷ phú USD

30 năm chứng khoán Việt Nam: Từ 2 cổ phiếu đến bệ phóng cho những tỷ phú USD

Từ hai cổ phiếu trong phiên giao dịch đầu tiên, sau 30 năm, chứng khoán Việt Nam đã trở thành kênh huy động vốn quan trọng, góp phần đưa nhiều doanh nghiệp vươn lên thành những tập đoàn nghìn tỷ đồng và kiến tạo các tỷ phú USD.

Từ những bản tin chứng khoán lúc 5h chiều

Ngày 28/11/1996, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được thành lập, đặt nền móng cho sự ra đời của thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam. Gần 4 năm sau, ngày 28/7/2000, phiên giao dịch đầu tiên chính thức diễn ra tại Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TPHCM với hai cổ phiếu REE và SAM.

Phải đến giai đoạn 2005-2006, TTCK mới thực sự bước vào chu kỳ phát triển mạnh mẽ, với sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp lớn và dòng tiền đầu tư gia tăng. Cũng trong giai đoạn này, có một doanh nhân đã dành sự quan tâm đặc biệt đến lĩnh vực còn khá mới mẻ: ông Phạm Nhật Vượng .

Sự quan tâm này cho thấy ông Vượng sớm chú ý đến thị trường vốn, không chỉ với tư cách một kênh đầu tư mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính và mở rộng hoạt động.

Giai đoạn 2005-2006 cũng là thời điểm Vincom bắt đầu chuẩn bị bài bản cho việc tham gia thị trường vốn, từ công bố báo cáo tài chính kiểm toán đến tái cấu trúc, đáp ứng các điều kiện để trở thành công ty đại chúng và niêm yết.

Ngày 19/9/2007, Vincom đưa 80 triệu cổ phiếu lên HoSE với mã VIC, tương ứng giá trị 800 tỷ đồng tính theo mệnh giá. Đầu năm 2008, Vinpearl tiếp tục niêm yết 100 triệu cổ phiếu với mã VPL.

Hệ sinh thái tiếp tục mở rộng với Vincom Retail (VRE) niêm yết năm 2017 và Vinhomes (VHM) lên sàn năm 2018. Việc đưa các doanh nghiệp thành viên lên sàn giúp từng mảng kinh doanh có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn, được thị trường định giá và tạo thêm công cụ huy động nguồn lực.

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng. Ảnh: VIC

Từ bất động sản, thương mại và du lịch, Vingroup tiếp tục mở rộng sang công nghiệp, ô tô điện, công nghệ, hạ tầng và năng lượng. Năm 2023, VinFast đưa cổ phiếu lên Nasdaq thông qua giao dịch sáp nhập với công ty SPAC Black Spade Acquisition.

Câu chuyện của ông Phạm Nhật Vượng và hệ sinh thái Vingroup cho thấy TTCK không chỉ là nơi huy động vốn mà còn góp phần hình thành tư duy thị trường vốn ở các doanh nghiệp lớn, với những doanh nhân có tầm nhìn dài hạn và khả năng nắm bắt cơ hội cao.

Từ hai cổ phiếu đến những tập đoàn nghìn tỷ đồng

Ba mươi năm trước, ít người có thể hình dung TTCK Việt Nam sẽ phát triển với quy mô như hiện nay. Từ 2 cổ phiếu REE và SAM trong phiên giao dịch đầu tiên năm 2000, thị trường đã mở rộng thành một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính, với hàng nghìn doanh nghiệp và hàng triệu nhà đầu tư.

Đến cuối tháng 10/2026, thị trường có gần 14,4 triệu tài khoản chứng khoán. Vốn hóa toàn thị trường đạt gần 10,6 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 407 tỷ USD và 82% GDP năm 2025.

Tỷ phú Trần Đình Long. Ảnh: HH

Sự phát triển ấy song hành với quá trình lớn mạnh của nhiều doanh nghiệp tư nhân. Theo dữ liệu vốn hóa quý III/2026, Vingroup đạt gần 1,89 triệu tỷ đồng, Vinhomes khoảng 511.000 tỷ đồng và Vinpearl khoảng 176.500 tỷ đồng.

Ngoài hệ sinh thái Vingroup, Hòa Phát (HPG) đạt vốn hóa gần 178.000 tỷ đồng, Masan Consumer (MCH) khoảng 162.000 tỷ đồng. FPT cũng chuyển mình từ một doanh nghiệp công nghệ trong nước thành tập đoàn hoạt động tại hơn 30 quốc gia, với quy mô nhân sự hơn 80.000 người.

Những doanh nghiệp này có xuất phát điểm và chiến lược phát triển khác nhau, nhưng đều cho thấy vai trò của thị trường vốn trong quá trình mở rộng quy mô. Thông qua phát hành cổ phiếu, tăng vốn điều lệ, chào bán riêng lẻ và IPO, doanh nghiệp có thể huy động nguồn lực để đầu tư nhà máy, mở rộng sản xuất, phát triển công nghệ và thực hiện các thương vụ mua bán, sáp nhập.

Quan trọng hơn, TTCK tạo ra cơ chế định giá doanh nghiệp liên tục, giúp cổ đông có thanh khoản và doanh nghiệp có thêm công cụ thu hút nhà đầu tư chiến lược. Khi đáp ứng các tiêu chuẩn về minh bạch và quản trị, doanh nghiệp còn có cơ hội tiếp cận những dòng vốn quốc tế.

Cùng với sự lớn mạnh của các doanh nghiệp niêm yết, TTCK cũng góp phần đưa nhiều doanh nhân Việt Nam lên bản đồ tài sản thế giới.

Nổi bật nhất là ông Phạm Nhật Vượng. Theo Forbes, ngày 13/11/2026, tài sản của Chủ tịch Vingroup đạt khoảng 38 tỷ USD, xếp thứ 58 thế giới và trở thành người giàu nhất Đông Nam Á, bỏ xa nhiều tỷ phú trong khu vực.

Tài sản của ông Vượng gắn với giá trị cổ phần nắm giữ tại Vingroup và các doanh nghiệp liên quan. Khi giá cổ phiếu VIC, VHM và các doanh nghiệp trong hệ sinh thái biến động, giá trị tài sản được Forbes ước tính của ông cũng thay đổi theo.

Không chỉ ông Vượng, Việt Nam còn có nhiều tỷ phú USD gắn với các doanh nghiệp niêm yết như ông Trần Đình Long của Hòa Phát, ông Nguyễn Đăng Quang của Masan, ông Hồ Hùng Anh của Techcombank, bà Nguyễn Thị Phương Thảo của Vietjet và ông Ngô Chí Dũng của VPBank.

Ngoài ra, bà Phạm Thu Hương, Phó Chủ tịch Vingroup và vợ ông Phạm Nhật Vượng, cùng bà Phạm Thúy Hằng, Phó Chủ tịch Vingroup và em gái bà Hương, cũng có tên trong danh sách tỷ phú USD của Forbes năm 2026.

Tất nhiên, không thể quy toàn bộ thành công của các tập đoàn cho TTCK. Năng lực quản trị, chiến lược kinh doanh và khả năng nắm bắt cơ hội mới là nền tảng tạo nên giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, thị trường vốn đã cung cấp nguồn lực, cơ chế định giá và môi trường để những giá trị ấy được phản ánh, mở rộng.

Ba thập kỷ trước, TTCK Việt Nam chỉ có hai cổ phiếu. Ba mươi năm sau, thị trường đã trở thành nơi hội tụ hàng triệu nhà đầu tư và những tập đoàn có quy mô hàng triệu tỷ đồng.

Hành trình của Vingroup, Hòa Phát, FPT hay Masan cho thấy thị trường vốn có thể mở rộng giới hạn phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Thành quả lớn nhất của 30 năm TTCK vì thế không chỉ nằm ở những con số vốn hóa, mà còn ở sự hình thành những tập đoàn lớn và một thế hệ doanh nhân biết sử dụng thị trường vốn để hiện thực hóa tham vọng phát triển.

Khối ngoại gom mạnh VIC, tài sản tỷ phú Phạm Nhật Vượng tăng 1,5 tỷ USD Chứng khoán Việt Nam chịu áp lực bán, nhưng khối ngoại tiếp tục gom mạnh cổ phiếu Vingroup. Đà tăng của VIC giúp tỷ phú Phạm Nhật Vượng có thêm 1,5 tỷ USD, nâng tài sản lên 38,7 tỷ USD, xếp thứ 56 thế giới.

CEO NVIDIA: Hành trình từ người rửa bát đến tỷ phú chip AI và cú sốc ngang địa chấn

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng: Tài sản gấp gần 10 lần, đầu tư mạnh hạ tầng, thúc động lực tăng trưởng